Sevgili ziyaretçilerimiz,
Bundan böyle, memleketimizden uzakta yaşayan siz ziyaretçilerimize yeni bir hizmet vermek için � hukuk sayfası � isimli bölümü hazırladık. Türkiye� deki ve Türkiye ile ilgili hukuki konulardaki problemleriniz için sizlere biraz olsun
yardımcı olabilmek amacı ile sitemizin legal danışmanı ile birlikte bu sayfayı hazırladık. Bu sayfada, sizlerin Türkiye� deki sıkıntılarınıza çözüm getirebilecek ya da bilgilendirebilecek yazılar yayınlamayı düşünüyoruz. Sadece bu sayfamızdaki röportaj ve yazılarla değil mail ile avukat@turknorthamerica.com adresine göndereceğiniz sorularınızı mümkün olduğunca yanıtlamak suretiyle de sizlere yardımcı olmaya çalışacağız.
Amacımız daima gurbette yaşan vatandaşlarımıza, sitemiz yolu ile destek olmak ve bir yandan da onların birliğini birbirlerinden haberdar olmalarını, böylece daha güçlü olmalarını sağlamak oldu. İşte bu hizmetimiz de aynı felsefenin bir ürünüdür. Bu hizmetimizden haberdar olmanız için bir müddet top bannerımızı da kendimize yani aslında size ayırdık.
YURTDIŞINDAKİ BOŞANMALAR VE TÜRKİYE
İstanbul Barosu avukatlarından Armağan DİNLENÇ ile sadece Amerika� da değil, tüm yurtdışında yaşayan Türkler için çok önemli ancak bir o kadar da bilinmeyen bir konu üzerine konuştuk. Eminim ki okuduğunuzda size de çok önemli gelecek ve hatta çok da şaşıracaksınız. Konumuz, yurtdışında yapılan boşanmaların geçerliliği. Boşandık zannederken, yeni bir evlilik arifesinde karşınıza çıkabilecek vahim bir sürpriz. Kendisine şimdiden teşekkür ediyoruz.
Armağan bey, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarımızın, hatta belki buradaki avukatların bile pek bilmedikleri bir sorun bu öyle değil mi? Biraz bahseder misiniz, nedir ve kimleri ilgilendirir bu konu?
Yurt dışında yaşayan ve yurtdışında evlilik yapan Türkler� in çok geç farkına vardıkları bir sorundur bu. Yurtdışında bir evlilik yapıldığında ve boşanmak istendiğinde taraflar genellikle o yabancı ülkede boşanmaktadırlar. Sorun şu ki bu boşanma kararı Türkiye� de kendiliğinden geçerli olmaz ve Türk nüfus kayıtlarında evli kalırlar. Türk kanunları gereği evlidirler. Bu mesele, Türkiye� de yaşayanların böyle bir sorunu olmaması nedeniyle Türkiye� de fazla bilinmemekte, yurtdışında yaşayanlar tarafından da bu davaların açılması gereken yer Türkiye olması nedeniyle pek bilinememektedir. Türkiye� de yaşayanlar ise zaten böyle bir sorunları olmadığı için bilmiyorlar. Böyle olunca da boşanan bir vatandaşımız bilgi sahibi olamıyor.
Sadece Türk ile yabancı evlenince mi bu problem ortaya çıkıyor ?
Hayır. Bu evlilik iki Türk arasına ya da bir Türk ile bir yabancı arasında yapılmış olabilir. Evlilik yabancı bir ülkede ya da Türkiye� de yapılmış olabilir. Boşanma Türk mahkemesinde yapılmadıkça evlilik Türk nüfusundan silinmez. Silinebilmesi için Türkiye� de tanıma tenfiz davası açılmalıdır.
Bu boşanma davası sonucu yabancı mahkeme, örneğin Almanya� daki Berlin Aile Mahkemesi ya da Miami� deki mahkeme sizi boşadığı zaman, Almanya� daki Amerika� daki o ülke nüfus kayıtlarında boşandığınız yer alır ama Türkiye nüfus müdürlüğünde evli görürsünüz. Vatandaşlarımız maalesef, bu boşanmanın Türkiye� deki nüfus kaydına da işlendiğini düşünmektedirler. Oysa ki yabancı mahkemenin vermiş olduğu karar neticesinde Türkiye� de boşanmış olamıyorsunuz. Nüfusta hala evli görünüyorsunuz.
Ne gibi sıkıntılar doğurur bahsettiğiniz durum?
Aslında büyük sorun haline geliyor gördüğüm kadarı ile. Çünkü vatandaş beni aradığında genellikle yeni evleneceği müstakbel eşiyle nikâh günü alma aşamasına gelmiş oluyor. Aileler hazırlıkları yapmış oluyor. Söz kesilmiş, nişan yapılmış olunuyor. Bazen erkeğin ya da kadının daha önce evlenmiş olduğu gizlenmiş oluyor ama nikâh günü almaya gidildiğinde adamın ya da kadının daha önce mesela Amerika� da evlilik yapmış olduğu ve halen de evli olduğu gerçeği ile karşılaşılıyor. En kötüsü de hiç ya da uzun süre, mesela 5 � 10 yıl bu boşanmayı Türkiye� de nüfusa işletememe ihtimali. Yani hiç boşanamamak söz konusu olabiliyor.
Hiç boşanamama dediniz. Bu mümkün mü?
Teknik olarak yabancı mahkemedeki boşanma Türkiye� de tanıma tenfiz davası ile Türk nüfusundan düşürülebilmeli tabi. Yani teorik olarak kanunda bunun yolları var. Ancak bazen tarafların işi bilmemesinden, eski eşin bulunamamasından ya da bazen avukatların da bu konuda yeterli bilgiye sahip olamamalarından kaynaklanan sorunlar olabiliyor ve bu davalar yıllar sürebiliyor. Kimi zaman tanıma kararını mahkemeden alırsınız ama bir eksiklik olur, kimi zaman vatandaşın gönderdiği belgelerde eksiklik ya da yanlışlık olur. Kimi zaman çok ufak bir tercüme hatası, bir tek kelimenin bir ifadenin biraz değişik yazılmış olması davanın reddine sebep olabilir. Bu hataların önüne geçilmesinde avukatın tecrübesi ve bilgisi yeterli olabilir belki ama esas problem dediğim gibi tebligattır. Eşinin vekâletini alamamış olan vatandaşın da avukatının da tebligatın hemen yapılması konusunda yapabileceği bir şey yoktur. Duyduğum bazı örnekler 5 yıl, 10 yıl. Hatta bu nedenle yeni evleneceği kişiyle imam nikâhı kıyanlar ve hatta intihar eden bir kişi bile duydum.
Peki, vatandaşımız ne yapabilir? Onlara tavsiyeleriniz neler olacak?
Yabancı mahkemede boşandıktan sonra ilk başta önlem alınabilirse durum basit sayılabilir. Yapmanız gereken, yabancı mahkemenin vermiş olduğu boşanma kararını, Türkiye� nin herhangi bir yerindeki bir görevli mahkemede dava açarak Türkiye� de de geçerli hale getirmek ve Türk nüfusuna işlenmesini sağlamaktır. Bunu yapabilmeniz, eşinizden boşanırken bu bilgilerin farkında olmanızla çok alakalı bir husustur. Eğer eşinizden boşanırken bu durumu bilmezseniz büyük sorun yaşayabilirsiniz.
Bu tanıma tenfiz davası açılmazsa ne olur?
Vatandaş Türkiye� de evli görüneceğinden ki buna görünmek demek de doğru olmaz, evli olacağından yeniden evlenemez Türkiye� de. Boşandım sandığı eşinden önce ölürse mirasını o yabancı eşi alabilir. Kadınlarda iddet süresi denen yeniden evlenmeyi bekleme süresi vardır ki o süre 300 gündür ve boşanmanın kesinleşmesi ile işlemeye başlar. Tanıma tenfiz yaptırılmayınca boşanma yapılmış olmayacağından bu süre de başlamamış olabilir. Bu örnekleri verebilirim.
Peki, az önce dediniz ki yurtdışında boşanırken bilgi sahibi olmaması halinde sıkıntı yaşayabilir. Nedir bu sıkıntı? Farkında olsa ne olurdu mesela?
Yurtdışında yaptığınız boşanmayı Türkiye� de tanıma ve tenfiz davası ile geçerli hale getirmemenizin ve bu hususu yurtdışında boşanırken bilmemenizin sakıncaları şunlardır:
İster bayan olun ister erkek, tanıma tenfiz davasının yıllarca sürmemesi, kısa sürmesi için, hatta olumlu sonuçlanabilmesi için en önemli şart, boşandığınız eşinize tebligat yapabilmeniz için onun bir avukata vekâlet vermesini sağlayabilmenizdir. Çünkü tanıma tenfiz davası Türkiye� de açıldığında, hem dilekçe ile duruşma gününün hem de kararın, yurtdışında boşanmış olduğunuz eşinize tebliğ edilmesi gerekir. Buradaki problemler şunlardır:
1 � Yurtdışındaki eşinizin ki bu eş çoğu zaman yabancı bir eştir, adresini bilemeyebilirsiniz. Aradan uzun zaman geçmiştir.
2 � Yurtdışında yaşayan eşinizin, bilemediğiniz adresini araştırmanız çok güçtür.
3 � Yurtdışındaki eşinizin adresini bulsanız bile bu adres muhtemelen yurtdışında olacağından o adrese Türkiye� den tebligat yapmak 5 � 6 ayı bulacaktır. Bu sadece ilk tebligat. Daha sonra kararın tebliği ya da başka hususların tebliği de bu kadar zaman alır. Adreste bulunamaması, taşınmış olması hallerinde ise bu süre muhtemelen iki katına çıkacaktır. En az iki kere tebligat yapmanız gerektiğini düşündüğünüzde bu süre 1 yılı bulabilecek ve hatta geçebilecektir. Bu tebligatların maliyeti de tebliğ etmeniz gereken tercüme ettireceğiniz belgeleri de hesaba katarsak oldukça yüksek olacaktır. Herhalde böyle bir davayı avukat da daha fazla bir ücretle alacaktır. Her halükarda zarar yani.
4 � Yurtdışında yaşayan ve orada boşanmış olduğunuz eşinizi bulsanız ve ondan tanıdığınız bir avukata vekâlet almak isteseniz ( aşağıda açıklandığı üzere bu tebliğ süresinden kurtulmak için ) aradan yıllar geçtiği için ve onu hiç etkilemediği için veya zaten sorunlu ve kavgalı ayrılmış olduğunuz için ya da nafakasını vs. yatırmadığınız için size bu vekâleti vermek istemeyebilecektir. Oysa ki daha boşanma arifesinde bu konuyu dile getirseniz, kendisinden bu vekâleti almanız daha kolay olabilecektir. Çünkü o zaman boşanmanın pazarlığına bunu da dâhil edebilirisiniz. Örneğin eşiniz sizden boşanmak istiyorsa, ona, boşanırım ama benim istediğim bir avukata vekâlet çıkart öyle boşanırım diyebilirisiniz. Nafakayı karlarlaştırırken ya da çocuğu gösterirken vb. hallerde de bu kozu kullanabilirisiniz.
5 – Yurtdışında boşandıktan sonra Türkiye� ye yerleşmişseniz, o boşanma kararına ve apostil denen bir belgeye ihtiyacınız olacağından, o belgeleri almak için tekrar yurtdışına gitmeniz gerekebilecektir.
Gerçekten de yurtdışında boşanma aşamasında bu tanıma tenfiz davasının varlığını bilmek, onu açmadan yeniden bir Türk ile evlenemeyeceğinizi bilmek anlamında ve süreç anlamında çok önemliymiş. Sanırım bu konuda yeteri kadar aydınlandık. Peki, bu dava süreci hakkında bize biraz bilgi verir misiniz?
Önce şunu belirteyim ki sadece bir Türk ile evlenememe durumu değil bu. Yabancı biriyle de Türk kanunlarına göre ve Türk mercilerinde evlenemezsiniz. Ama yine bir Amerikalı ile Amerikan makamlarında evlenebilirsiniz belki. Fakat bu da daha sonra büyük karışıklıklara yol açabilecektir. Çok detay konular, bunlara girmiyorum. Dava süreci tabi ki teknik bir süreç. Çok önemli noktaları var. Burada detaylara giremem ancak vatandaşımızı ilgilendiren birkaç bilgi verebilirim. Mesela bu dava Türkiye� de açılacaktır. Bir avukat açmışsa ve konuya hâkimse 3 günde bile sonuçlanabilecektir. Bu süre durumu mahkemesine, hâkimine, bazen avukatına ve bazen davanın açılacağı zamana göre bile değişebilir. Bir ay da sürebilir bazen 5 ay da. Tabi iki taraf da vekâlet verebilmişse. Taraflara ulaşılamama durumunun sakıncalarından zaten bahsettik.
İlginç. Açıldığı zamana göre nasıl değişebiliyor?
Örneğin adli tatile yakın açılmışsa ki bu Temmuz� un ilk haftası başlar, o zaman Ağustos� u hatta Eylül� ü beklemek gerekebilir. Çünkü tatil sonrası ve öncesi duruşmalar çoktur. Bu sıkışık zamanda erken duruşma günü almanız zor olabilir. Yine yılbaşından hemen öncesi ve sonraki ay da sıkıntılıdır. Çünkü mahkemeler yine meşguldür, dosya devirleriyle uğraşırlar. Bu nedenle davanın en geç mayıs ayında açılması süreyi kısaltacaktır. Temmuza yaklaştıkça zaman bakımından sıkıntı doğar. Yılbaşı için de aynı şey söz konusudur.
Peki, bu dava Türkiye� de açılacak illa ki. Türkiye� de nerede açılacak. Herhangi bir yerde mi yoksa nüfusla ilgili mi?
Nüfusla ya da Türkiye� deki ikametgâhla bir ilgisi yoktur. Dava Türkiye� nin her yerinde açılabilir. Malatya� da ikametgâhı olan hatta nüfusu da orada kayıtlı olan vatandaşımız İstanbul� da ya da başka bir yerde bu davayı açabilir. Her iki tarafın da boşanmak istediği durumlarda yetki yönünden kimsenin bir itirazı olmayacağı için sorun olmaz.
Peki, son olarak vatandaşlarımıza tavsiyeniz özet olarak ne olacaktır?
Tavsiyem, tüm bu sıkıntılardan kurtulabilmeleri için, yurtdışında boşanmadan önce ya da sonra o eşinden bir avukata vekâlet almak olacaktır. Bir de tercüme işlemlerinde dikkatli olunması gerekmektedir. Mahkeme kararının Türkçe� ye çevirisi bazen sıkıntı yaratabilmekte ve açılan davanın reddedilmesine sebep olabilmektedir.
Bu vekâleti kime verecek boşanan eş. Örneğin Türk kocasına mı verecek?
Örneğin boşanmak isteyen erkek. Bu durumda kadın, vekâleti Türk kocasının bulduğu bir avukata verecek. Kadın, avukata çıkartacak ve o vekâlet belgesini de kocasına verecek. O da bu davayı açmak istediği zaman o avukata bu vekâleti verecek. Yani Türk koca diyecek ki seninle boşanıyoruz ama sen bir de benim şu avukatıma bir vekâlet çıkart. Tabi dikkat edilmesi gereken husus, dava Türkiye� de açılacağından, Türkiye� de bulunan bir avukata vekâlet verilmesidir.
Gerçekten de hemen hiç farkında olmadığımız ve gurbetçi vatandaşlarımızı çok ilgilendiren bir konuda bizi bilgilendirdiniz. Tekrar teşekkür ediyoruz Armağan bey.
Ben teşekkür ediyorum. Çünkü bu konuda bilgilendirme yapan pek kimse ya da kurum maalesef yok. Umarım gurbetçi vatandaşlarımıza faydalı olmuşuzdur.
Gerçekten de hemen hiç farkında olmadığımız ve gurbetçi vatandaşlarımızı çok ilgilendiren bir konuda bizi bilgilendirdiniz.
Çok teşekkür ediyoruz. Yazımızın ilgi göreceğini umuyoruz. Sizinle yine bir sohbet yapabiliriz belki de. Tekrar teşekkür ediyoruz.
www.Turk North America.com
avukat@turknorthameirca.com
